Yıkım Maliyeti Hesaplayıcısı

Yıkım maliyeti hesaplama rehberi

Bir konutun, garajın, deponun, havuzun veya yalnızca iç mekân imalatlarının yıkım maliyetini tahmin eder. Yapı türünü, brüt alanı, kat sayısını ve yıkım yöntemini girin; araç işçiliği, moloz taşımayı ve ruhsat bedelini ayrı ayrı verir.

Kalibrasyon notu. Birim maliyetler, moloz üretim katsayıları ve taşıma kalemleri ABD piyasa ortalamalarına ve Kuzey Amerika mevzuatına (belediye yıkım izni, EPA NESHAP asbest denetimi, 30 yd³ konteyner) dayanır. Araç ne 3194 sayılı İmar Kanunu sürecine ne de Yapı İşleri İnşaat Birim Fiyatlarına göre hesap yapar. Sayıları mertebe olarak alın, sonra yürürlükteki Bakanlık birim fiyatlarıyla veya yerel yüklenici teklifiyle karşılaştırın.

Birim alana yıkım maliyeti

ABD ortalamaları, sadece işçilik ve makine:

Her 22,9 m³ (30 yd³) moloz konteyneri için 400 – 700 USD, izin bedelleri için 300 – 1.000 USD eklenir.

Ahşap karkas satırı ABD istatistiğinin ağırlık merkezidir; Türkiye'de neredeyse hiç karşılığı yoktur. Buradaki yapı stoğu ezici çoğunlukla betonarme çerçeve, kırsalda ve 1960 öncesi kentte yığma, sanayide çeliktir. Tablonun ilk satırını atlayın, ikinci ve beşinci satırdan başlayın.

Hesap sırası

iscilik        = alan x birim maliyet x yontem katsayisi
moloz hacmi    = alan x moloz katsayisi x kat sayisi
konteyner      = moloz hacmi / 22,9 m3
tasima         = konteyner sayisi x 550 USD
toplam maliyet = iscilik + tasima + izin bedeli

Yöntem katsayıları: mekanik 1,00, seçici söküm 1,40, elle yıkım 1,65.

Ekskavatör, kırıcı veya makas ile yapılan mekanik yıkım neredeyse her zaman en ucuzdur, çünkü işçilik saatini keser. Elle yıkım dar kentsel parsellerde, bitişik nizam duvarlarında ve makinenin giremediği yerlerde zorunludur. Seçici söküm %40 pahalıdır ama demir, ahşap kiriş, kiremit ve alüminyum doğramayı geri kazandırır; Türkiye'de hurda demirin değeri bu farkın önemli bir kısmını geri getirir.

Türkiye'de yıkım nasıl ölçülür ve nasıl izne bağlanır

ABD modelinden ayrılan üç temel nokta var:

1. Metraj m² değil m³ üzerinden yapılır. Bakanlığın birim fiyat cetvellerinde yıkım kalemleri yapı hacmi (m³) ile fiyatlanır. Aracın sonucunu bir Türk yaklaşık maliyetiyle karşılaştırmak için önce hacme çevirin: yapi hacmi = taban alani x yapi yuksekligi. Betonarme, yığma ve ahşap yapılar için ayrı birim fiyatlar vardır.
2. "Yıkım izni" değil, yıkım ruhsatı. 3194 sayılı İmar Kanunu kapsamında yıkım, belediyeden alınan yıkım ruhsatı ile yapılır; ruhsatsız yapılarda ve metruk, tehlike arz eden yapılarda idare kendi kararıyla yıkıma gidebilir. Yapı 6306 sayılı Kanun kapsamında riskli yapı olarak tespit edilmişse süreç kentsel dönüşüm mevzuatına geçer ve bazı harç ile vergi muafiyetleri devreye girer.
3. Moloz kontrollü bir atıktır. Yıkıntı atıkları Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği kapsamındadır: taşıma için izin belgeli araç, döküm için belediyenin gösterdiği lisanslı saha gerekir. Büyükşehirlerde döküm sahası bedeli m³ üzerinden alınır ve toplam maliyette küçümsenmeyecek bir kalemdir.

Deprem çerçevesi: Türkiye'de yıkımın asıl sebebi

ABD'de yıkımın motoru genellikle arsa ekonomisidir. Türkiye'de motor deprem güvenliğidir ve bu, hesabı iki yönden değiştirir:

• Riskli yapı tespiti. 6306 sayılı Kanun kapsamında yapılan tespit, mevcut binanın TBDY 2018'in mevcut bina değerlendirme esaslarına göre incelenmesine dayanır. Tasarım depremi olarak DD-2 düzeyi (50 yılda aşılma olasılığı %10, yaklaşık 475 yıl tekrarlanma periyodu) esas alınır. Riskli çıkan yapının yıkımı bir tercih değil, yasal bir yükümlülüktür.
• Hasarlı yapı yıkımı ayrı bir iştir. 6 Şubat 2023 depremlerinden sonra ortaya çıkan hacmin gösterdiği gibi, ağır hasarlı bir binanın kontrollü yıkımı sağlam bir binanınkinden hem pahalı hem risklidir: taşıyıcı sistem öngörülemez davranır, çevre binaların tahliyesi gerekir. Aracın hasar durumu için girdisi yoktur; böyle bir işte tablodaki değerlerin 1,5 – 2,5 katını öngörün.
• Güçlendirme mi yıkım mı. Riskli çıkan bir yapıda güçlendirme maliyeti, yeni yapım maliyetinin belirli bir oranını aştığında yıkıp yeniden yapmak ekonomik hale gelir. Bu karşılaştırma için yıkım maliyeti tek başına yeterli değildir; güçlendirme projesi ile birlikte değerlendirilmelidir.

Yapı türüne göre moloz miktarı

Betonarme moloz ağırdır: gevşek haldeki 1 m³ moloz 1,6 – 1,9 ton gelir. Türkiye'de 8 – 12 m³ kasalı bir hafriyat kamyonu, hacim dolmadan karayolu azami ağırlık sınırına ulaşır. Yükü durduran kısıt hacim değil kütledir; kamyon sayısını buna göre hesaplayın.

Örnek hesap: 140 m² tek katlı yığma yapı

• Alan: 140 m² (1.507 ft²), mekanik yıkım
• İşçilik: 140 × 90 USD = 12.600 USD
• Moloz: 140 / 93 × 153 = 230 m³ (301 yd³)
• Konteyner: 301 / 30 = 10,0 → 10 sefer
• İzin bedeli: 500 USD
• Tahmini toplam: 18.600 USD

Aynı yapıyı Türk usulü değerlendirirken hacme çevirin: 140 m² × 3,0 m = 420 m³. Bakanlık birim fiyatlarında yığma yapı yıkımı için verilen m³ fiyatını bu hacimle çarpın, sonra hafriyat taşıma ve döküm bedelini ekleyin.

Sık sorulan sorular

140 m² bir evi yıkmak ne kadar tutar?

Aracın ABD parametreleriyle tek katlı yığma bir yapı 12.000 – 18.000 USD işçilik verir; moloz taşıma ve izinle toplam 16.000 – 24.000 USD bandına oturur. Türkiye'deki eşdeğer bir yapı için hesabı m³ üzerinden yeniden kurmak gerekir, çünkü toplam içinde taşıma ve döküm bedelinin payı belirgin biçimde daha yüksektir.

En ekonomik yıkım yöntemi hangisi?

Mekanik yıkım. Elle yıkım aynı alanda %60 – %80 daha pahalıdır, çünkü makine gücünü işçilik saatiyle değiştirir. Seçici sökümde hurda demir farkın bir kısmını kapatır.

Yıkım için izin gerekir mi?

Evet, her durumda. Aracın kalibre edildiği ABD modelinde bu, 200 – 1.000 USD bandında bir belediye yıkım izni ve ticari yapılarda federal EPA NESHAP kapsamında zorunlu asbest denetimidir. Türkiye'de süreç belediyeden alınan yıkım ruhsatı, hafriyat taşıma izin belgesi ve döküm sahası tahsisinden geçer; 6306 kapsamındaki yapılarda ayrı bir yol izlenir. Şantiyeyi açmadan önce mutlaka belediyenizle görüşün.

Asbest varsa ne değişir?

Her şey, takvim dahil. Türkiye'de asbest kullanımı 2010 yılında yasaklandı; bu tarihten önce yapılmış binalarda asbestli çimento (eternit) çatı levhaları, boru ve yalıtım malzemesi görmek olağandır. Sökümü Asbestle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik kapsamındadır: belgeli asbest söküm uzmanı, yazılı iş planı ve işe başlamadan önce ilgili bakanlığa bildirim zorunludur. Bertaraf, yıkımdan önce yapılır ve araca hiç girmeyen ayrı bir maliyet kalemidir.

İç yıkım tek başına ne kadar tutar?

Taşıyıcı sistemi yerinde bırakıp bölme duvarları, kaplamaları ve tesisatı sökmek m² başına 22 – 43 USD (ft² başına 2 – 4 USD) mertebesindedir. İşçilik payı en yüksek kalemdir, çünkü tanımı gereği elle çalışılır. Apartman içi yıkımda ek kısıt vardır: kat malikleri kararı, çalışma saatleri ve molozun cepheden indirilmesi süreyi uzatır.