Asfalt tonaj hesaplama rehberi
Kaplanacak alanın uzunluğunu, genişliğini ve hedeflenen sıkışmış kalınlığı girin. Araç hacmi çıkarır, karışımın birim hacim ağırlığını uygular, fire payını ekler ve ton fiyatı girdiğinizde malzeme maliyetini verir. Metrik ve imperial birimler arasında tek tıkla geçiş yapar.
Kalibrasyon notu. Araç ABD pazarına göre kurgulanmıştır: varsayılan birim hacim ağırlık 145 lb/ft³, kalınlıklar inç, tonaj ise kısa ton (2.000 lb = 907 kg) cinsindendir. Türkiye'de asfalt metrik ton ile satılır, kalınlık cm ile verilir ve şartname referansı Karayolları Genel Müdürlüğü Karayolu Teknik Şartnamesi (KTŞ), birim fiyat referansı ise Yapı İşleri İnşaat Birim Fiyatlarıdır. Araç Türk şartnamelerine göre hesap yapmaz; sonucu mertebe kontrolü olarak okuyun.
Kısa ton ile metrik ton karışıklığı
Bu, Türkiye'den sipariş verirken en çok yanlış giden yer. Aracın "ton" olarak verdiği sayı kısa tondur:
1 kisa ton = 0,907 metrik ton
1 metrik ton = 1,102 kisa ton
plente siparis = araclarin verdigi ton x 0,907
İki hata kısmen birbirini götürür: metrik ton %10 daha ağırdır, ama Türkiye'de BSK için kullanılan 2,35 – 2,40 t/m³ birim hacim ağırlık, aracın 145 lb/ft³ (2.322 kg/m³) varsayımından yaklaşık %3 yüksektir. Net sonuç, aynı tonun Türkiye'de yaklaşık %6 daha fazla alan kaplamasıdır. Küçük bir işte fark önemsiz, 2.000 m² üzeri bir otoparkta bir kamyon yükü eder.
Hesap sırası
alan = uzunluk x genislik
hacim = alan x sikismis kalinlik
kutle = hacim x birim hacim agirlik
kg/m2 karsiligi = kalinlik(cm) x 24
fireli miktar = kutle x (1 + fire yuzdesi / 100)
Fire payı olarak %5 – %10 alın: silindir sıkıştırması, kenar taşması ve düzensiz sınırlar bu bandın içindedir. Gevşek serme kalınlığı, sıkışmış kalınlığın yaklaşık 1,20 – 1,25 katıdır; finişerden çıkan tabaka silindir altında bu oranda oturur.
Kalınlığa göre kaplama tablosu
2,40 t/m³ BSK için, fire hariç:
| Sıkışmış kalınlık | Serme miktarı | 1 metrik tonun kaplayacağı alan | Tipik kullanım |
|---|---|---|---|
| 4 cm (1,6 in) | 96 kg/m² | 10,4 m² (112 ft²) | Aşınma tabakası, yol yenileme |
| 5 cm (2,0 in) | 120 kg/m² | 8,3 m² (89 ft²) | Standart aşınma tabakası |
| 6 cm (2,4 in) | 144 kg/m² | 6,9 m² (74 ft²) | Hafif trafikli site içi yol |
| 8 cm (3,1 in) | 192 kg/m² | 5,2 m² (56 ft²) | Binder tabakası, otopark |
| 10 cm (3,9 in) | 240 kg/m² | 4,2 m² (45 ft²) | Ağır araç trafiği, tır manevra alanı |
| 12 cm (4,7 in) | 288 kg/m² | 3,5 m² (38 ft²) | Bitümlü temel dahil tam kesit |
Türkiye'de kesit nasıl kurulur
KTŞ mantığı tek bir "kalınlık" yerine tabakalı bir üstyapı kurar. Araç tek tabaka hesaplar, dolayısıyla çok tabakalı bir kesitte her tabakayı ayrı ayrı girmeniz gerekir:
| Tabaka | Sıkışmış kalınlık | Not |
|---|---|---|
| Aşınma tabakası (BSK) | 4 – 5 cm (1,6 – 2,0 in) | Yüzey, agrega gradasyonu ince |
| Binder tabakası (BSK) | 6 – 8 cm (2,4 – 3,1 in) | Ara tabaka, iri agregalı |
| Bitümlü temel | 8 – 12 cm (3,1 – 4,7 in) | Ağır trafikte tam kesit |
| Plent-miks temel | 15 – 20 cm (6 – 8 in) | Çimento veya bitüm bağlayıcısız |
| Granüler alttemel | 20 – 30 cm (8 – 12 in) | Taşıma gücü ve drenaj |
Türkiye'ye özgü üç nokta:
- Konut bahçesinde asfalt yaygın değil. Site içi yollar ve otoparklar ağırlıklı olarak beton kilit taşı (parke) ile kaplanır. Kilit taşı m² ile satılır, tonajla ilgisi yoktur; asfalt hesabına girmeden önce hangi kaplamayı yapacağınıza karar verin.
- Alt zemin belirleyicidir. İç ve Doğu Anadolu'da donma-çözünme çevrimi ve killi zeminlerin taşıma gücü, kaplama kalınlığından daha kritiktir. Yetersiz sıkıştırılmış bir alttemel üzerine serilen asfalt, kalınlığı doğru olsa da bir kış çıkarmaz.
- Fiyat referansı. Belediye ve kamu işlerinde metraj, Bakanlığın yayımladığı Yapı İşleri İnşaat Birim Fiyatları üzerinden değerlendirilir. Aracın USD cinsinden verdiği malzeme maliyeti yerel plent fiyatına göre kontrol edilmelidir.
Örnek hesap: 6 m x 15 m site içi yol
- Alan: 6 × 15 = 90 m² (969 ft²)
- Sıkışmış kalınlık: 5 cm (2,0 in)
- Hacim: 90 × 0,05 = 4,5 m³ (5,9 yd³)
- Kütle: 4,5 × 2,40 = 10,8 metrik ton
- %7 fire ile: 11,6 metrik ton (12,8 kısa ton)
- Serme kontrolü: 120 kg/m² × 90 m² = 10,8 ton, tabloyla uyumlu
Sık sorulan sorular
İki araçlık bir otopark için kaç ton asfalt gerekir?
6 m × 6 m (36 m², 388 ft²) bir alanda 5 cm sıkışmış aşınma tabakası yaklaşık 4,3 metrik ton eder; %7 fire ile 4,6 ton. Aynı alan 8 cm binder ile birlikte yapılırsa toplam 11 – 12 tona çıkar. Plentler genellikle minimum sipariş miktarı uygular, bu ölçekte tek kamyonluk bir yükün altına düşmek zordur.
Bahçe yolu için kaç cm asfalt yeterli?
Binek araç trafiği için iyi sıkıştırılmış 20 – 25 cm granüler alttemel üzerine 5 – 6 cm sıkışmış BSK yeterlidir. Kamyon veya karavan girecekse 8 – 10 cm, tercihen binder ve aşınma olarak iki tabakada serilir. Tek seferde 8 cm'den fazla serip sıkıştırmak, alt kısımda yetersiz sıkışma bırakır.
Sıkışmış kalınlık ile serme kalınlığı farkı nedir?
Araç ve tüm şartnameler sıkışmış kalınlıkla çalışır. Finişer arkasındaki gevşek tabaka bunun 1,20 – 1,25 katıdır; yani 5 cm sıkışmış kalınlık için yaklaşık 6 – 6,3 cm gevşek serme yapılır. Mastar kontrolünü silindir geçişlerinden sonra yapın.
1 m³ asfalt kaç ton eder?
BSK için 2,35 – 2,40 ton. Aracın imperial modunda kullandığı "1 yd³ yaklaşık 2 kısa ton" kuralı da aynı yoğunluğun karşılığıdır. Geri kazanılmış asfalt (RAP) içeren veya boşluklu (drenaj) karışımlarda yoğunluk düşer; plentin karışım dizaynındaki değeri esas alın.
Aracın verdiği maliyet Türkiye için geçerli mi?
Hayır. Ton fiyatı bitüm endeksine, plent mesafesine ve döviz kuruna bağlı olarak hızla değişir. Aracı yalnızca miktar için kullanın, fiyatı yerel plentten alacağınız güncel teklifle veya kamu işi yapıyorsanız yürürlükteki birim fiyatla çarpın.